Kağıt Sektörü Hakkında

Kağıt sanayinin ihracatı 2010 yılında 1,22 milyar dolar iken 2017 yılında 1,98 milyar dolara yükselmiştir. Böylece kağıt sanayi ihracatının Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı yüzde 1,07’den yüzde 1,26’ya yükselmiştir. İhracatın 2018 yılında 2,0 milyar doları aşacağı öngörülmektedir. Nitekim ilk 7 aylık ihracatın toplam ihracat içindeki payı yüzde 1,32’ye yükselmiştir.

2010 yılında 2,82 milyar dolar olan kağıt ithalatı ise 2017 yılında 2,91 milyar dolar olarak gerçeklemiştir. Kağıt ithalatının toplam ithalat içindeki payı ise 2010 yılında yüzde 1,52 iken 2017 yılında yüzde 1,25’e inmiştir. 2018 yılında ise ithalat bir miktar hızlanmıştır ve 3,0 milyar doları aşması beklenmektedir.

Kağıt sanayinde ihracatın alt sektörler itibariyle dağılımı ve gelişimi de aşağıda sunulmaktadır. Kağıt sanayinde üç alt sektörde veya ürün grubunda daha yüksek ihracat gerçekleşmektedir. Kağıt sanayi alt sektör grupları içinde en yüksek ihracat temizlik ve tuvalet kağıtları ile bebekler için bezler grubunda yapılmaktadır. 2017 yılında temizlik ve tuvalet kağıtları ile bebekler için bezler ihracatı 870 milyon dolar olmuştur. İkinci en yüksek ihracatı kağıt ve karton ürün grubu gerçekleştirmekte olup 2017 yılında ihracat 486 milyon dolardır. Üçüncü en yüksek ihracatı kağıt ve kartondan ambalaj ürünleri grubu gerçekleştirmektedir. Bu alt ürün grubunun ihracatı 2017 yılında 471 milyon dolar olmuştur. Kağıt kırtasiye ürünleri ile diğer kağıt ve karton ürünleri ihracatı daha sınırlı gerçekleşmektedir.

Türkiye’nin kağıt sanayinde ihracat pazarları oldukça çeşitlilik göstermektedir. Sektörün en önemli pazarları yakın ve komşu ülkeler, AB ülkeleri, Ortadoğu ile Kuzey ve Orta Asya ülkeleridir. 2017 yılı itibariyle ilk 15 ihracat pazarındaki sıralama ve gelişmeler şöyledir; Irak, İngiltere, İsrail, İran ve Yunanistan en büyük ilk on pazardan beşini oluşturmaktadır. Irak ve İran’ın payı düşerken İngiltere, İsrail ve Yunanistan’ın payı artmıştır.

Yerli ve uluslararası üreticilerin faaliyet gösterdiği sektör, üretim teknolojisinde ve hammadde girdisinde yurtdışına bağımlı olmakla birlikte kaliteli ve yenilikçi ürünleri ile rekabet gücü sağlamakta ve özellikle yakın ve komşu pazarlara ihracatını arttırmaktadır. Kişi başı kağıt tüketimi ülkeler için hem bir gelişmişlik göstergesi hem de sektörün büyüme potansiyelinin göstergesidir. Türkiye’de 2013 yılında kişi başı kağıt tüketimi 73,8 kg iken 2017 yılında 78,1 kg olmuştur ve gelişme için halen önemli bir potansiyel bulunmaktadır.

Türkiye’de kağıt tüketiminde kademeli ve istikrarlı artış sürmektedir. 2010 yılında 5,06 milyon ton olan kağıt tüketimi yüzde 25,0 artarak 2017 yılında 6,33 milyon tona ulaşmıştır. Tüketim artışı her yıl ortalama yüzde 3,5 seviyesinde gerçekleşmektedir. 2015 yılındaki yavaşlama ardından 2016 ve 2017 yıllarında tüketim daha hızlı artmıştır

2.9. Ar-Ge ve Teknoloji Faaliyetleri Kağıt sanayinde teknoloji faaliyetleri, araştırma geliştirme çalışmaları ve tasarım kapasitesi ile markalaşma, rekabetin en önemli unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu çerçevede kağıt sanayinin teknoloji faaliyetleri incelenmekte ve değerlendirilmektedir. Şirketlerin araştırma geliştirme faaliyetleri için Türkiye İstatistik Kurumu’nun Ar-Ge istatistikleri kullanılmaktadır. TÜİK verileri en son 2016 yılına ait bulunmaktadır. Kağıt sanayinde araştırma geliştirme faaliyetleri için istihdam edilenlerin sayısı 2016 yılı itibariyle 179 kişidir. Kağıt sanayinde Ar-Ge istihdamı 2008 yılından sonra artmakla birlikte oldukça sınırlıdır ve esas artış 2016 yılında gerçekleşmiştir. Kağıt ve kağıt ürünleri sanayinde Ar-Ge istihdamının toplam imalat sanayi Ar-Ge istihdamı içindeki payı da oldukça düşük gerçekleşmektedir. 2016 yılı itibariyle pay yüzde 0,44 olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’de kağıt sektöründe üç önemli alandan bir diğeri kağıt ve karton ambalaj sanayidir. Kağıt ambalajlar hafif ve esnek ambalaj türü olup gıda, tekstil, kozmetik, ilaç, cam ve daha bir çok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır. Temel kağıt ambalaj ürünleri sargılık kağıtlar olup bu kağıtlar boya, baskı, yapıştırma ve sağlamlaştırma ve görünümünü değiştirme gibi işlemelerden geçerek tüketicilere sunulmaktadır.

Karton ve kağıt ve ambalaj üretimi daha çok Marmara ve Ege Bölgesi’nde yoğunlaşmıştır. Sektördeki yeni yatırımlar ile birlikte üretim kapasitesi genişlemesini sürdürmektedir. İç pazarda özellikle modern perakende sektörünün genişlemesi yerli ve yabancı dayanıklı ve yarı dayanıklı markaların sayısının ve satışlarının artması ile birlikte kağıt ve karton ambalaj ürünlerine yönelik talepte artmaya devam etmektedir.

Dünya kağıt ve karton ürünleri üretiminde alt ürün grupları ise farklı gelişme eğilimleri göstermektedir. Üretimin en çok yapıldığı ürün grubu olan ambalaj ve etiket kağıtları bu dönemde yıllık ortalama yüzde 2,3 ile genel büyümenin üzerinde bir gelişme göstermiştir. Toplam kağıt ve karton ürünleri üretimi içindeki payı da yüzde 53,7’den yüzde 57,9’a yükselmiştir. Üretim artışı gerçekleşen bir diğer alt ürün grubu ise ev ve temizlik kağıtlarıdır. Ev ve temizlik ürünleri üretiminde büyüme yıllık ortalama yüzde 2,2 olarak gerçekleşmiştir. Kağıt üretiminde ikinci büyük grubu oluşturan yazı ve baskı kağıdı üretimi ise gerilemektedir. 2017 yılında üretim uzun yıllar sonra 100 milyon tonun altına inmiştir. Gazete kağıdı ile diğer kağıt ve karton ürünleri üretimleri de 2012 -2017 döneminde gerilemiştir. Özellikle gazete kağıdı üretiminde gerileme daha yüksek gerçeklemiştir.

Diğer kağıt ve karton ürünleri üretiminde ise göreceli olarak bir durağanlaşma yaşanmaktadır. Dünya kağıt ve karton ürünleri üretimini ambalaj ve etiket kağıtları üretimindeki artış sürüklemeye devam etmektedir.